Chris Saunders'tan Köstebeğin Yolculuğu: Çocuklar İçin Merak Dolu Bir Keşif Hikâyesi

Chris Saunders'ın resimli çocuk kitabı Köstebeğin Yolculuğu, küçük bir köstebeğin keşfe çıkışı üzerinden çocuklara merakı, arkadaşlığı ve bilinmeyenle tanışmayı anlatıyor. Okul öncesi ve ilk okuma çağındaki çocuklar için sıcak bir yolculuk hikâyesi.
 

Özge Doğar
 

Bazı yolculuklar, yola çıkma cesaretiyle ilgili olur. Çocuklar için hazırlanan nitelikli kitaplar da çoğu zaman tam olarak bunu yapar: Okurunu bir yerden başka bir yere götürmekten çok, ona yeni soruların, olasılıkların ve keşiflerin kapısını açar. Chris Saunders’ın Köstebeğin Yolculuğu adlı kitabı da küçük bir köstebeğin çıktığı yolculuk üzerinden merak, keşif, arkadaşlık ve bilinmeyenle kurduğumuz ilişki üzerine düşündüren sıcak bir hikâye sunuyor.

Hikâyenin merkezinde, yaşadığı yerin dışını merak eden küçük bir köstebek var. Bir gün bulunduğu yerden ayrılıp dünyayı keşfetmeye karar veriyor. Onun bu kararının ardından başlayan yolculuk, yalnızca köstebeğin değil, çevresindeki diğer hayvanların da merakını harekete geçiriyor. Köstebeğin peşine takılan hayvanlar, onun nereye gittiğini ve ne yapmaya çalıştığını anlamaya çalışırken okur da bu yolculuğun bir parçası hâline geliyor.

Burada dikkat çekici olan, hikâyenin çocuğa “Nereye gidiyorsun?” sorusundan önce “Neden gitmek istiyorsun?” sorusunu düşündürmesi. Çocuk için evin dışındaki her şey keşfedilmeyi bekleyen bir alan. Bilinmeyen kimi zaman heyecan verici, kimi zaman ürkütücü. Bu nedenle bir çocuğun kendi sınırlarının dışına çıkma isteği, onun büyüme ve bağımsızlaşma sürecinin de önemli bir parçası.

Köstebeğin Yolculuğu, bu keşif arzusunu didaktik bir anlatımla açıklamak yerine hikâyenin doğal akışı içinde görünür kılıyor. Köstebek yola çıkıyor, karşılaştıklarıyla ilerliyor ve yolculuğun kendisi bir öğrenme alanına dönüşüyor. Böylece kitap, çocuklara hazır cevaplar vermek yerine onların kendi sorularını üretmesine fırsat tanıyor.

Arkadaşlık, Keşif ve Birlikte Büyümek
Hikâyedeki hayvanların köstebeğin peşinden gitmesi ise anlatıya başka bir katman ekliyor. Bir başkasının yolculuğunu merak etmek, onun deneyimine eşlik etmek ve birlikte keşfetmek… Bütün bunlar arkadaşlık kavramının yalnızca “birlikte vakit geçirmek” olmadığını hatırlatıyor. Arkadaşlık bazen birinin merakına ortak olmak, bazen onun heyecanını paylaşmak, bazen de kendi bildiğimiz dünyanın dışına birlikte çıkabilmek demek.

Kitabın önemli özelliklerinden biri de çocuk okura dünyayı keşfetmenin tek bir yolu olmadığını hissettirmesi. Her karakterin bakışı, merakı ve yolculuğa yüklediği anlam farklı olabilir. Bu açıdan kitap, çocukların farklılıklarla bir arada olma deneyimine de küçük ama değerli bir pencere açıyor.

Hikayenin İkinci Anlatıcısı: Chris Saunders’ın Çizimleri
Chris Saunders’ın çizimleri ise hikâyenin anlatımında önemli bir rol üstleniyor. Resimli kitaplarda görseller yalnızca metni süsleyen unsurlar değil; çoğu zaman hikâyenin ikinci anlatıcısı olur. Köstebeğin Yolculuğunda da görseller, karakterlerin duygu durumlarını ve yolculuğun atmosferini destekleyerek çocuğun metinle kurduğu ilişkiyi güçlendiriyor. Özellikle küçük bir karakterin genişleyen bir dünyayla karşılaşması, görsel anlatımın sunduğu imkânlarla daha etkili bir hâle geliyor.

Kitabı okurken yetişkinlerin üzerinde durabileceği bir başka nokta  “güvenli alan” meselesi. Çocukların dünyayı tanımaları için elbette güvenli alanlara ihtiyaçları var; ancak büyümek, zaman zaman bu alanın sınırlarını merak etmeyi de gerektiriyor. Buradaki yolculuk, çocuğa “her şeyi tek başına yap” mesajı vermiyor. Aksine merakın peşinden gitmenin, çevreyi gözlemlemenin, soru sormanın ve deneyim kazanmanın önemini hatırlatıyor.

Bu nedenle Köstebeğin Yolculuğu, yalnızca “bir köstebeğin başından geçenleri” anlatan bir kitap olarak okunmamalı. Kitap, çocuk okura kendi küçük yolculuklarını da düşündürüyor: İlk kez tek başına gidilen bir yer, daha önce hiç tanışılmamış bir arkadaş, öğrenilmeyi bekleyen yeni bir bilgi, keşfedilmeyi bekleyen bir sokak, orman ya da kitap…

Belki de her çocuk, kendi dünyasının içinde küçük bir köstebek gibi zaman zaman başını kaldırıp “Acaba dışarıda ne var?” diye soruyor. Köstebeğin Yolculuğu, okurunu büyük laflarla değil, küçük bir yolculuğun içindeki büyük merakla buluşturuyor.