Mayıs 2010 
   Önceki Sayılar :    Remzi Kitabevi Ana Sayfa

ERASMUS’UN DELİLİK AÇILIMI
Yankı Enki (enkiyanki@yahoo.com)

ANNE BABALARA BAŞUCU KİTABI
Özlem Konur Usta

ŞAİRİN KARNINDAKİ ANLAM - 3
Ayşe Başcı (aysebasci@hotmail.com)

BEYİN BAŞINA BUYRUK OLABİLİR Mİ?
Prof. Dr. Serdar M. Değirmencioğlu (serdardegirmencioglu@gmail.com)

KONDÜKTÖR DEDİĞİNİZ İLELEBET GEZGİNDİR
Tuğba Eriş (teriste@gmail.com)

MOZART’IN MASONLUK SERÜVENİ
Yankı Enki (enkiyanki@yahoo.com)

“ÇOCUK YAZINI GÖKLERDE!”
Simla Sunay (simlasunay@gmail.com)

SÖZCÜKLER NEYE YARARDI Kİ?
Şiirsel Taş (siirsel.tas@gmail.com)

ERASMUS’UN DELİLİK AÇILIMI

Yankı Enki (enkiyanki@yahoo.com)



Platon’un “Devlet” adlı yapıtının yedinci bölümünde bir mağaradan bahsedilir. Bu mağaranın içinde ışığın duvardaki yansımasına bakıp, görüntünün aslını değil, gölgesini hakiki sanan bir grup zincirlenmiş mahpus bulunur. İçlerinden biri mağaradan dışarı çıkıp güneşi gördüğünde aydınlanır ve duvardakilerin sadece birer gölge olduğunu keşfeder. O artık zincirlerini kırmış ve özgür olmuştur. İşte bu mağara anekdotunda delilerin arasında bir tek bilge vardır. Peki ya mağaradakiler gölgeyi bilgi olarak kabul etmişlerse, hakikati gösteren aydınlanmış mahpus onların gözünde deli değil midir artık? Bizden bir deyişi hatırlarsak, doğru söyleyeni dokuz köyden kovmazlar mı?


Platon’un mağara örneği, zamanımızda “Matrix” filminin çıkış noktasında kendine tekrar yer bulmuş olduğu gibi, bundan tam beş yüzyıl önce yazılan “Deliliğe Övgü”nün de önemli bir kaynağını oluşturur, tıpkı Tevrat ve birçok mitolojik kaynak gibi.


“Deliliğe Övgü”nün yazarı Erasmus’a göre mağaradaki mahpuslar, mağaradan çıkıp nesneyi olduğu gibi gören bilgeden daha mutludurlar. “Bu bilge,” der Erasmus, “bahtsızların yanılgılarına, deliliklerine üzülüp dururken, bunlar da ona deli gözüyle bakar, onunla alay eder ve onu kovalar.” Kısacası deliler ve bilgeler arasında fark yoktur Erasmus’a göre. Eğer varsa, “bu tamamen delilerin lehinedir.” Bu yapıtın delilik ve bilgeliğin ilişkisine yönelik en tartışmalı kaynak metinlerden biri olmasının nedeni, yazarının Platon’un iddialarını değerlendirip, bilgelik ve deliliğin alışverişine eleştirel olarak değinmiş olmasıdır.


Bu bir kendini övme metnidir aslında. Delilik bizi karşısına alıp, nasıl olup da yaşamımızın her hücresine, sanata, bilime, dinsel inançlarımıza, tüm düşünce ve davranışlarımıza sızmayı başardığını anlatır. Peki deliliğin kendini övmesi de delice değil mi? Yoksa tam aksine bir bilgelik işareti mi bu? Bu bağlamda bilgelik ve delilik birbirlerinin yankısı mı? İşte bu sorular tam beş yüzyıl önce yazılmış bu kitabın ana izleğini oluşturur.


Erasmus’un asıl sorunu bilgelik ile. Daha doğrusu, bilgeliğin hayali iktidarı ile. Çağlar boyunca bilgelik kendini o kadar övmüş ve kendi iktidarını kabul ettirmiş ki, onu sorgulamak bile delilik olarak görülüyor. Bilgeliğin kurduğu iktidara ya da kurulmuş bilgeliğe karşı, deliliğin bu sistemi, âdeta bir Truva atı gibi nasıl içeriden çökerttiğini birçok kaynağa göndermeler yaparak kanıtlıyor Erasmus. Bu yüzden “Deliliğe Övgü” hiç de deli saçması gibi gözükmüyor bize.


Erasmus’un dürüst ve samimi bir biçimde insandan bahsetmesi bile yetiyor iddialarını doğrulaması için. Delilik, insanı insan yapan bir unsur. Sonradan deli olunmuyor; deli doğuluyor zaten. Sonradan ancak bilge olabiliyor insan. Delilik, halının altına süpürülmüş toz gibi, hep orada. İsterse o halı en bilgece, en filozofça ve en bilimselce dokunmuş olsun, delilik örtülmesi o kadar da kolay bir şey değil. Üzeri ne kadar çok örtülürse o kadar birikiyor ve geri dönüşü daha şiddetli oluyor.



1 Aldatmak
Paulo Coelho (Can Yayınları)
2 Aşkın İstilası Yol
Metin Hara (Destek Yayınevi)
3 Bir Nefeste Dünya Tarihi
Emma Marriott (Maya Kitap)
4 Rothschild Hanedanlığı
John Coleman (Destek Yayınevi)
5 Kürk Mantolu Madonna
Sabahattin Ali (Yapı Kredi Yayınları)
6 Bir IKEA Dolabında Mahsur Kalan Hint Fakiri’nin Olağanüstü Yolculuğu
Romain Puértolas (Can Yayınları)
7 Bir Nefeste Dünya Mitolojisi
Mark Daniels (Maya Kitap)
8 Benim Hüzünlü Orospularım
Gabriel García Márquez (Can Yayınları)
9 Çınarlı Yol
John Grisham (Remzi Kitabevi)
10 Çılgın ve Özgür
Hıfzı Topuz (Remzi Kitabevi)
11 Kırmızı Pazartesi
Gabriel García Márquez (Can Yayınları)
12 Dinle Küçük Adam
Wilhelm Reich (Avrupa Yakası Yayıncılık)
13 Kocan Kadar Konuş
Şebnem Burcuoğlu (Dex Plus)
14 Uzun Adam’ın En Uzun Günü: 17 Aralık
Dr. Mehmet Altan (Klas Kitap)
15 Bilinmeyen Adanın Öyküsü
José Saramago (Kırmızı Kedi Yayınevi)
1 Colorless Tsukuru Tazaki
Haruki Murakami (Harvill Secker)
2 Fifty Great Short Stories
Milton Crane (Random House)
3 Four: A Divergent Collection
Veronica Roth (HarperCollins)
4 Looking for Alaska
John Green (HarperCollins)
5 Be Careful What You Wish For
Jeffrey Archer (Pan MacMillan )
6 Sycamore Row
John Grisham (Hodder)
7 Guinness World Records 2015
(Guinness)
8 Fault in Our Stars
John Green (Penguin)
9 The Art of Thinking Clearly
Rolf Dobelli (Hodder)
10 Insurgent
Veronica Roth (HarperCollins)
11 A Line In The Sand
James Barr (Simon & Schuster)
12 Paper Towns
John Green (Bloomsbury)
13 Fifty Shades of Grey
E. L. James (Random House)
14 Eleanor & Park
Rainbow Rowell (Orion)
15 And the Mountains Echoed
Khaled Hosseini (Bloomsbury)
Remzi Kitabevi A. Ş. Akmerkez E3 Blok Kat:14 Etiler/İstanbul | (212) 282 20 80 | post@remzi.com.tr