Mayıs 2010 
   Önceki Sayılar :    Remzi Kitabevi Ana Sayfa

ERASMUS’UN DELİLİK AÇILIMI
Yankı Enki (enkiyanki@yahoo.com)

ANNE BABALARA BAŞUCU KİTABI
Özlem Konur Usta

ŞAİRİN KARNINDAKİ ANLAM - 3
Ayşe Başcı (aysebasci@hotmail.com)

BEYİN BAŞINA BUYRUK OLABİLİR Mİ?
Prof. Dr. Serdar M. Değirmencioğlu (serdardegirmencioglu@gmail.com)

KONDÜKTÖR DEDİĞİNİZ İLELEBET GEZGİNDİR
Tuğba Eriş (teriste@gmail.com)

MOZART’IN MASONLUK SERÜVENİ
Yankı Enki (enkiyanki@yahoo.com)

“ÇOCUK YAZINI GÖKLERDE!”
Simla Sunay (simlasunay@gmail.com)

SÖZCÜKLER NEYE YARARDI Kİ?
Şiirsel Taş (siirsel.tas@gmail.com)

ERASMUS’UN DELİLİK AÇILIMI

Yankı Enki (enkiyanki@yahoo.com)



Platon’un “Devlet” adlı yapıtının yedinci bölümünde bir mağaradan bahsedilir. Bu mağaranın içinde ışığın duvardaki yansımasına bakıp, görüntünün aslını değil, gölgesini hakiki sanan bir grup zincirlenmiş mahpus bulunur. İçlerinden biri mağaradan dışarı çıkıp güneşi gördüğünde aydınlanır ve duvardakilerin sadece birer gölge olduğunu keşfeder. O artık zincirlerini kırmış ve özgür olmuştur. İşte bu mağara anekdotunda delilerin arasında bir tek bilge vardır. Peki ya mağaradakiler gölgeyi bilgi olarak kabul etmişlerse, hakikati gösteren aydınlanmış mahpus onların gözünde deli değil midir artık? Bizden bir deyişi hatırlarsak, doğru söyleyeni dokuz köyden kovmazlar mı?


Platon’un mağara örneği, zamanımızda “Matrix” filminin çıkış noktasında kendine tekrar yer bulmuş olduğu gibi, bundan tam beş yüzyıl önce yazılan “Deliliğe Övgü”nün de önemli bir kaynağını oluşturur, tıpkı Tevrat ve birçok mitolojik kaynak gibi.


“Deliliğe Övgü”nün yazarı Erasmus’a göre mağaradaki mahpuslar, mağaradan çıkıp nesneyi olduğu gibi gören bilgeden daha mutludurlar. “Bu bilge,” der Erasmus, “bahtsızların yanılgılarına, deliliklerine üzülüp dururken, bunlar da ona deli gözüyle bakar, onunla alay eder ve onu kovalar.” Kısacası deliler ve bilgeler arasında fark yoktur Erasmus’a göre. Eğer varsa, “bu tamamen delilerin lehinedir.” Bu yapıtın delilik ve bilgeliğin ilişkisine yönelik en tartışmalı kaynak metinlerden biri olmasının nedeni, yazarının Platon’un iddialarını değerlendirip, bilgelik ve deliliğin alışverişine eleştirel olarak değinmiş olmasıdır.


Bu bir kendini övme metnidir aslında. Delilik bizi karşısına alıp, nasıl olup da yaşamımızın her hücresine, sanata, bilime, dinsel inançlarımıza, tüm düşünce ve davranışlarımıza sızmayı başardığını anlatır. Peki deliliğin kendini övmesi de delice değil mi? Yoksa tam aksine bir bilgelik işareti mi bu? Bu bağlamda bilgelik ve delilik birbirlerinin yankısı mı? İşte bu sorular tam beş yüzyıl önce yazılmış bu kitabın ana izleğini oluşturur.


Erasmus’un asıl sorunu bilgelik ile. Daha doğrusu, bilgeliğin hayali iktidarı ile. Çağlar boyunca bilgelik kendini o kadar övmüş ve kendi iktidarını kabul ettirmiş ki, onu sorgulamak bile delilik olarak görülüyor. Bilgeliğin kurduğu iktidara ya da kurulmuş bilgeliğe karşı, deliliğin bu sistemi, âdeta bir Truva atı gibi nasıl içeriden çökerttiğini birçok kaynağa göndermeler yaparak kanıtlıyor Erasmus. Bu yüzden “Deliliğe Övgü” hiç de deli saçması gibi gözükmüyor bize.


Erasmus’un dürüst ve samimi bir biçimde insandan bahsetmesi bile yetiyor iddialarını doğrulaması için. Delilik, insanı insan yapan bir unsur. Sonradan deli olunmuyor; deli doğuluyor zaten. Sonradan ancak bilge olabiliyor insan. Delilik, halının altına süpürülmüş toz gibi, hep orada. İsterse o halı en bilgece, en filozofça ve en bilimselce dokunmuş olsun, delilik örtülmesi o kadar da kolay bir şey değil. Üzeri ne kadar çok örtülürse o kadar birikiyor ve geri dönüşü daha şiddetli oluyor.



1 Kafamda Bir Tuhaflık
Orhan Pamuk (Yapı Kredi Yayınları)
2 Gerçek Özgürlük
Doğan Cüceloğlu (Remzi Kitabevi)
3 Abim Deniz
Can Dündar (Can Yayınları)
4 Handan
Ayşe Kulin (Everest Yayınları)
5 Keşke Kadın Olsam
Aykut Oğut (Doğan Novus)
6 Dâhi Diktatör
A. M. Celâl Şengör (Ka Kitap)
7 Başarıya Götüren Aile
Doğan Cüceloğlu (Remzi Kitabevi)
8 Paris’te Bir Türk Ressam
Hıfzı Topuz (Remzi Kitabevi)
9 Bir Nefeste Dünya Tarihi
Emma Marriott (Maya Kitap)
10 Bana İkimizi Anlat
Ahmet Batman (Destek Yayınevi)
11 Gündüzsefası
Sarah Jio (Arkadya Yayınları)
12 Paralel Yürüdük Biz Bu Yollarda
Ahmet Şık (Postacı Yayınevi)
13 Saftirik Greg’in Günlüğü: Bende Bu Şans Varken!
Jeff Kinney (Epsilon Yayınevi)
14 Big Boss
Mustafa Hoş (Destek Yayınevi)
15 Aşkın İstilası Yol
Metin Hara (Destek Yayınevi)
1 Talk Like TED
Carmine Gallo (Macmillan)
2 A Line In The Sand
James Barr (Simon & Schuster)
3 The Test Book
Mikael Krogerus-Roman Tschäppeler (Profile Books)
4 Adultery
Paulo Coelho (Random House)
5 The Architect´s Apprentice
Elif Shafak (Penguin)
6 Fifty Great Short Stories
Milton Crane (Random House)
7 World Order
Henry Kissinger (Penguin)
8 Dıary Of a Wimpy Kid 9: The Long Haul
Jeff Kinney (Penguin)
9 Alex Ferguson: My Autobiography
Alex Ferguson (Hodder)
10 The Strange Library
Haruki Murakami (Harvill Secker)
11 On Anarchism
Noam Chomsky (Penguin)
12 Looking for Alaska
John Green (HarperCollins)
13 I am Malala
Malala Yousafzai-Christina Lamb (Phoenix)
14 The Giver
Lois Lowry (HarperCollins)
15 And the Mountains Echoed
Khaled Hosseini (Bloomsbury)
Remzi Kitabevi A. Ş. Akmerkez E3 Blok Kat:14 Etiler/İstanbul | (212) 282 20 80 | post@remzi.com.tr